Gamma Knife

Gamma Knife nedir?

Beyin tümörlerinin cerrahi işleme gerek kalmaksızın tedavisi için kullanılan Gamma Knife, denenmiş ve başarısı bilimsel olarak ispatlanmış bir radyocerrahi tekniği. Gamma Knife ile 3.5 mm’den küçük olan beyin tümörleri, hassas ve riskli cerrahi işleme gerek kalmaksızın, kansız ve hızlı bir şekilde tedavi edilebiliyor. Genel anestezinin uygulanmadığı Gamma Knife tedavisi, birkaç saat içinde tamamlanıyor ve hastalar aynı gün evine dönebiliyor.

“Radyocerrahi” terimi tıbba İsveçli beyin cerrahı Lars Leksell tarafından kazandırıldı. Çok sayıda düşük enerjili (dolayısıyla geçtiği beyin dokusunda bir hasara yol açmayan) ışın demetlerinin kafatası içinde hastalıklı bölgeye yönlendirilmesi ve hastalıklı noktada odaklanıp, sadece bu noktada yüksek enerji sağlayarak dokuda değişiklik yaratılması anlamına geliyor.
Gamma Knife cihazı ilk kez 1968 yılında kullanıldı. İlk yıllarda dünyada çok az merkezde kullanılırken tedavide yararlarının kanıtlanmasından sonra yaygın yaygınlaştı. Günümüzde tüm dünyada 300’e yakın merkezde kullanılıyor. 2009 yılı rakamlarına göre çeşitli beyin hastalıkları olan 500 binden fazla hastanın Gamma Knife cihazı ile tedavi edildiği hesaplanıyor.

Gamma Knife ile uygulanan radyocerrahi, temel, stereotaktik çerçeve ile sabit hale getirilen kafatasındaki hastalıklı alan bilgisayarlarla belirleniyor. Bu alan 201 adet Kobalt kaynağından çıkan gamma ışınları ile ışınlanıyor. Her bir kaynaktan çıkan gücü düşük ışınlar, beyindeki sağlıklı dokuya zarar vermiyor.

Gamma Knife’ın bir çok avantajı var: Gamma Knife Arteriovenöz Malformasyon (AVM), beyin tümörleri ve fonksiyonel hastalıklarda kullanılabiliyor.

Ancak tedavi edilecek tümörün çapının 3.5 cm den küçük olması gerekiyor. Gamma Knife ile hastalara kansız ve bıçaksız tedavi imkanı sunuluyor. Ayrıca anestezi ve yoğun bakım gereksinimini ortadan kaldırıyor ve tedavi sadece bir kaç saat sürüyor.
Hastaların çoğu tedavinin ertesi günü normal günlük yaşantısına dönebiliyorlar.

Gamma Knife tedavisinin avantajları neler?

• Birçok beyin tümöründe açık cerrahiye gereksinimi ortadan kaldırabiliyor.
• İşlem sonrası yan etkiler oldukça az.
• Genel anesteziye gerek duyulmuyor.
• Tedavinin yapıldığı gün hasta, evine dönebiliyor.
• Nekahat dönemi olmuyor.
• Saçlı deri ve kafada yara oluşmuyor.
• Saçlar kesilmiyor ve dökülmüyor.
• Çok az rahatsızlık ile büyük oranda yarar elde edilebiliyor.
• Kısa zamanda işbaşı yapabiliyor.
• Normal beyin dokusu çok az radyasyon alıyor.

Gamma Knife hangi hastalarda kullanılıyor?

Gamma Knife 1968’den bu yana tüm dünyada değişik endikasyonlarla giderek artan sayıda hastada kullanılıyor. Gamma Knife stereotaktik radyocerrahide “altın standart” olarak tanımlanıyor. Kullanıldığı hastalar şunlar:

Damarsal bozuklukları olan hastalar:
• Arteriovenöz malformasyonlar (Anormal Damar Yumağı)
• Kavernomlar
• Galen Veni Anevrizması

İyi huylu tümörü olan hastalar:
• Vestibular schwannoma (İşitme-denge siniri tümörü)
• Hemangioblastom
• Meningiom
• Kordoma
• Hipofiz tümörü
• Trigeminal schwannoma
• Pineal bölge tümörleri
• Kraniofaringiom

Kötü huylu tümörü olan hastalar:
• Metastazlar
• Oküler melanoma
• Astrositom
• Glioblastom
• Hemanjioperisitom
• Glomus tümörü
• Nazofarinks karsinomu

Hareket hastalığı olan hastalar:
• Parkinson hastalığı
• Esansiyel tremor (Titreme)
• Multipl skleroz

Fonksiyonel hastalığı olan hastalar:
• Trigeminal nevralji
• Epilepsi (Sara hastalığı)
• Kronik ağrı

Beyinde ulaşılması güç ve derin bölgelerde yerleşmiş tümörler
• Yaş, tıbbi durum, genel sağlık durumu gibi nedenlerle cerrahi girişimi tolere edemeyecek durumda olan hastalar
• Açık cerrahiyi reddeden hastalar

Gamma Knife nasıl etki ediyor?

Stereotaktik radyocerrahi, dokuda diğer radyoterapi yöntemleri gibi etki ediyor. Gamma Knife ile tümör veya hastalıklı doku çıkartılmıyor, bunun yerine hücrelerin DNA’sında hasar oluşturuluyor. Bu nedenle tümör hücreleri normal özelliklerini kaybediyor, bölünme ve beslenme fonksiyonları bozulduğu için ölüyorlar. Tümördeki küçülmenin hızı yaklaşık olarak büyüme hızına eşit. AVM ismi verilen doğuştan anormal damar yumağı olan hastalarda, Gamma Knife damarların duvarlarının kalınlaşmasına ve giderek tıkanmasına yol açıyor. Tümörde küçülme veya AVM yumağının kapanması zaman içinde gelişiyor. İyi huylu tümörlerde ve AVM’lerde bu süre; 18 ay ila 2 yıl arası. Kötü huylu tümörler ve metastazlar ise hızlı büyüdüğünden Gamma Knife’a cevap almak birkaç ay sürebiliyor.

Gamma Knife tedavisinin aşamaları

• Stereotaktik çerçevenin takılması: Tedavinin öncesinde hastanın başına Leksell stereotaktik (başa takılan özel çerçeve) takılması gerekir. Bu işlem lokal anestezi altında
yapılıyor. 10 yaşından küçük hastalarda işlem sedasyon altında uygulanıyor.
• Nöroradyolojik görüntüleme: Çerçeve takıldıktan sonra hastanın patolojisine uygun görüntüleme yöntemi uygulanıyor. Günümüzde hastaların tümüne yapılan işlem; Manyetik Rezonans (MR). AVM olgularında stereotaktik çerçeve ile anjiyografi yapılıyor. Bazen kafa kaidesi tümörlerinde veya MR’a girmesi mümkün olmayan hastalarda bilgisayarlı tomografi de tedavi planlamasına girebiliyor.
• Doz planlaması: Özel bilgisayarlı planlama programları sayesinde tedavi edilecek hedef doku, keskin bir hassaslıkta sınırlanarak uygulanacak olan radyasyon dozu tespit ediliyor. Hassas yapılara komşu tümörlerde bloklama uygulaması ile ışınların bazı yönlerden normal dokulara ulaşması engellenebiliyor. Bu konuda planlama için kullanılan bilgisayar programlarının gelişmesi önemli yararlar sağlıyor. Konforu yüksek bu işlemler sırasında hastanın yatağında sohbet ederek, TV seyrederek vakit geçirmesi mümkün.
• Işının uygulanması: Bilgisayarda tedavi planı yapıldıktan sonra ayrı bir kısım olan tedavi ünitesinde uygulamaya geçiliyor. Süresi 30 dakika ile 1-2 saat arasında değişiyor. Belirleyici olan iki önemli nokta ise; tümörün hacmi ve uygulanacak olan radyasyon dozunun miktarı.

Gamma Knife Acıbadem’in hangi hastanelerinde kullanılıyor?

Nörolojik bilimler ve kanser tedavisinde bir referans merkezi haline gelen Acıbadem Kozyatağı hastanesinde kurulan Gamma Knife cihazı ile beyin tümörlerinin tedavisinde hastalara ameliyatsız, ağrısız ve bıçaksız tedavi olanağı sunuluyor.